Anders kijken
Dat is de opdracht van deze tentoonstelling en ik vond dat ook een mooie opdracht voor deze toespraak. Ik vind het eervol om straks met Bram van Schevicoven de expositie over de Rotterdamse Van Nelle Fabriek te openen. Bijzonder is het opnieuw dat deze is gemaakt door amateur-kunstenaars uit onze gemeente. Mannen en vrouwen die iedere week in het oude atelier van beeldend kunstenares aan de slag gaan om zich te bekwamen in het tekenen en schilderen.
De Van Nelle fabriek, gelegen aan de Schie. Wie kent ‘m niet? Van plaatjes in tijdschriften, van de rit over de A 20, van de koffie en de thee, maar ook de tabak van vroeger. Mijn ouders hadden een melk- en kruideniersbedrijf in Den Haag en ik herinner me nog heel goed de Van Nelle koffie en de Van Nelle thee, met het bekende logo verpakt en opgeborgen in zo’n mooi groot blik, in een van de schappen achter de toonbank. Er waren klanten die alleen “Van Nelle” dronken, terwijl andere klanten kozen voor “Douwe Egberts.” Ook die koffie had een mooi, passend opbergblik.
De Van Nelle fabriek, een fantastisch gebouw, ontworpen door een architekten Brinkman en Van der Vlugt die tijdloos geweest moeten zijn en in staat om voor de arbeiders van toen zo iets fantastisch te maken, dat het een feest was om daarin te werken. Architecten die naadloos aansloten op de filosofie van de eigenaren van de fabriek. Architectuur die past bij het thema van de afgelopen Monumentendag: “Oud gebouw, nieuwe functie”. Een thema waarbij je je extra bewust werd van de waarden van gebouwen in onze sterk veranderende samenleving in de stad en op het platteland. De Van Nelle Fabriek heeft als ontwerp- en congrescentrum in deze tijd een nieuwe en gewaardeerde functie.
Anders kijken
Geïnspireerd door het landelijke thema van Open Monumentendag 2011 “Oud gebouw – Nieuwe functie”, zijn we op onze vierde Kindermonumentendag met alle basisschoolkinderen uit groep 7 (uit Den Hoorn, Maasland en Schipluiden) in Maasland op zoek gegaan naar die waarden in onze eigen gemeente Midden-Delfland. Het gebouw dat ooit een feestzaal was achter de kruidenierswinkel van de familie Van Leeuwen, is nu een galerie. Het commandeurshuis van de Duitse Orde is nu een heel bijzonder woonhuis. We constateerden dat veel gebouwen nog dezelfde functie hebben en als monument voor het nageslacht behouden blijven. Met vrijwillige lokale “acteurs” lieten we het verleden opnieuw leven door te laten zien wat er toen in het pand of op andere plekken gebeurde, hoe de smid zijn werk deed, de brandweer, de herbergier, de doodgraver en natuurlijk ook de kruidenier. Als u het leuk vindt, kunt u daar op het Youtubekanaal onder www.youtube.com/watch?v=gV2TBDJV2pE een leuk filmpje over zien. Waarom doen we dit? Voor de persoonlijke en de groepsontwikkeling van kinderen en we vinden het fantastisch om deze dag samen met de scholen, de bibliotheek, de historische verenigingen en vele vrijwilligers te bedenken en uit te voeren. Je leert kinderen anders te kijken, zodat ze erover denken, erover praten thuis, in de klas en zich daarmee waarden eigen maken.
Anders kijken
De Van Nellefabriek staat op de UNESCO-lijst voor werelderfgoed en dat is voor de stad Rotterdam, voor onze Metropoolregio, maar ook voor ons land heel bijzonder. Een gebouw of een landschap moet werelduniek zijn om op deze lijst te komen. Vanuit het landelijke thema “Oud gebouw – Nieuwe functie” koos Rina Groot deze Van Nelle-fabriek om met haar leerlingen “naar de stad te gaan”. Heel bewust om anders te kijken naar dat éne gebouw in die wat verrommelde Spaanse polder. Dat éne gebouw dat zo’n gezag afdwingt dat je er naar gaat kijken en blijft kijken. In de hal, in het theehuis, vanaf de Schie, naar het licht en de schaduw, enz. enz.
Anders kijken
Dat hebben jullie heel bewust gedaan als ik de beeldende kunst zie die je met elkaar voor deze tentoonstelling hebt gemaakt. Eerst het gebouw beleven, binnen en buiten, in al haar facetten. Dan aan de slag met meerdere, kleine snelle schetsen. Vervolgens een keuze bepalen en dan aan de slag met een voorstudie op het doek. Dit deden jullie in en om de fabriek. In verschillende schilderijen zijn de sporen van de eerste aanzet nog heel duidelijk waarneembaar, zo liet docente Rina mij weten. In schilderijen van weer anderen versterkt de expressie van de kleur de essentie van het onderwerp.
Anders kijken
Jullie werk was op Open Monumentendag 2011 in de Van Nellefabriek te zien en dat gebeurde ook op een moment dat de Haagse regio met de Rotterdamse regio “verkering” kreeg. Ik weet niet of dat toen bekend was, maar het heeft stellig bijgedragen dat jullie als Haaglanders zo betrokken waren bij het Rotterdamse gebied. Jullie lieten je inspireren en gingen met andere ogen kijken. Rond die tijd werd in het ADO-stadion de serieuze verkering aangekondigd en nét voor de kerst is het “verlovingsboekje” aangeboden aan het Kabinet in de vorm van een Plan van aanpak hoe te komen tot een nieuw kaderwetgebied waarin Haaglanden en Rotterdam-Rijnmond samen als Metropoolregio verder gaan. Als gemeentebesturen en gemeenteraden in die gebieden zijn we nu in touw om pijlers voor het vervolg uit te werken en een van die pijlers is Cultuur. Deze tentoonstelling is een mooi voorbeeld wat er kan gebeuren in de culturele samenwerking tussen dorpen en steden en het is dan ook een mooi idee om het werk te laten reizen. Ik denk daar graag over mee.
Anders kijken
Er is veel onrust in de wereld, onrust over werk, economie, het klimaat, over geweld. Onzekerheden zijn toegenomen omdat je niet altijd weet hoe het morgen of volgende week zal zijn. Dat dwingt ons ook om met andere ogen te kijken naar dingen waarmee je bezig bent. Door meer oog te hebben voor immateriële zaken, zoals natuur, kunst, spiritualiteit wordt het mogelijk om anders te kijken en je anders te ontwikkelen, beter bestand tegen de wereld van vandaag en de wereld van morgen. Als beeldend amateurkunstenaars doen jullie dit en dat dwingt groot respect af. “Chapeau” zou ik willen zeggen tegen Ans Attema, Bram van Schevicoven, Danielle Saarloos, Elvera van Leeuwen, Frieda de Schipper, Ineke van Paassen-Loomans, Jetske Mosterd, Joke Brik, Kees van Beurden, Marga Hilkhuijzen, Marian Berkhout, Miranda van der Maarel, Nel van Leeuwen, Rob Haring, Ton van Mil en Wil van Dalen.
Applaus…………………………….
Ook vraag ik een applaus voor Rina Groot, de vrouw die jullie anders leert kijken, de vrouw die inspiratie en bezieling brengt. Onze Rina, een beeldend kunstenaar waar je U tegen zegt.
Met Bram open ik nu de tentoonstelling 'Anders Kijken'
Tineke (C.J.M.) van Nimwegen-van Wieringen
Wethouder Sociale Ontwikkeling, Onderwijs, Toerisme en Cultuur
Gemeente Midden-Delfland
