Valt er iets te vergelijken met ons mooie en goede Midden-Delfland? Onder dat motto werd het dit jaar geen Frankrijk of Scandinavië, landen waar we graag naar toegaan, maar Borger-Odoorn, Alphen-Chaam en Vaals. Zelfs het druilerige zomerweer bracht ons niet van de wijs. Onze Oldtimer-caravan “Toos” werd uit de stalling gehaald om met ons door het land te trekken en ons van verblijf te voorzien op heel verschillende campings.
Dit is de plek… Met erfgoed van zand naar veen!
Deze tekst in het boekje 'Aangenaam Borger-Odoorn' typeert in één zin het karakter van dit unieke Drentse gebied. De Hondsrug, bekend uit onze aardrijkskunde, ligt letterlijk als een rug door het mooie landschap van bossen, heide, heuvels en zandvlakten. Door bewoning in de vroege Middeleeuwen ontstonden er mooie esdorpen van boerengemeenschappen, omringd door heide en bos. Borger, Exloo en Odoorn zijn daar mooie voorbeelden van. In en rond deze dorpen zijn er nog steeds boerderijen met een bedrijfs- of een woonfunctie. Verder is er veel andere bedrijvigheid en het toerisme met campings, hotels, restaurants en bed & breakfast heeft daarin een belangrijke positie. Overal zie je mensen die al wandelend, fietsend of op een andere manier genieten van hun omgeving.
Het uitgestrekte veengebied is dé tegenhanger van de Hondsrug en komend vanaf de brink van Exloo zak je letterlijk de diepte in. Wat eens woest moeras was, werd in vorige eeuwen door noeste arbeid ontgonnen. De omstandigheden waren voor mannen, vrouwen en kinderen erbarmelijk. Door het afgegraven hoogveen is het veenlandschap veranderd in een heel vruchtbaar landbouwgebied met kaarsrechte kanalen, waarlangs lange veenkoloniale dorpen ontstonden zoals Excloërveen, Valthermond en Nieuw Buinen. Vooral dit veengebied maakte grote indruk op me, met mooie, grootse boerderijen waar je het gezag van afziet en arbeiderswoningen waarvan er in de afgelopen twintig jaren veel zijn afgebroken om plaats te maken voor luxer huisvesting, passend bij deze tijd. Ik neem aan dat een aantal arbeiderswoningen op de gemeentelijke monumentenlijst staat omdat dit voor het behoud van gemeenschappelijk erfgoed immers van belang is. Ondanks de groei van heel grote veehouderijbedrijven heeft de akkerbouw heeft nog steeds een sterke positie en de vlag van de akkerbouw’ wappert dan ook met kracht in de wind. Er werd geoogst en we maakten er mooie foto’s van, we genoten van de lange lijnen, het landschap, de kanalen, de gebouwen. Over kerken gesproken: we troffen er tussen Exloo naar Musselkanaal maar liefst zes of zeven, Hervormd, Gereformeerd, Baptist, Zevende-Dags Adventist, Evangelisch en Rooms Katholiek. En allen gehuisvest in mooie karakteristieke gebouwen. Ook kwamen we in Valthermond een kerk tegen die van functie was veranderd en als cultureel centrum een nieuw en boeiend leven is ingegaan.
Welkom op minicamping Exloo
Dit werd de camping van waaruit we opereerden. Een kampeerterrein aan de rand van het zand en het veen en een plek waar mensen uit Friesland, Groningen, de Randstad, Gelderland, Zeeland en Duitsland bivakkeerden. Ook een camping zonder toeters en bellen en vooral geschikt voor rustzoekers. Chris en zijn moeder Dorie Scheven zijn de eigenaren van deze camping waar perkjes gladiolen het parkeerterrein opsieren.
Een receptie is er niet, wel een kantine en een beheerder/eigenaar die al fietsend of wandelend contact houdt met zijn bezoekers. De kampeerplekken zijn ruim en het gras is groen en we vonden al snel een mooie plek aan de rand van het terrein. “Morgen op tien uur is het gratis koffiedrinken voor allen kampeerders, aldus Chris Scheven. Komen jullie vooral, want dan leer je de mensen op de camping een beetje kennen.” Twee of drie keer gingen we op deze koffie die na twee rondjes door Chris wordt afgesloten met één of twee tips van de dag, gecombineerd met de spreuk van de dag. Over gastvrijheid gesproken, een Cittaslow waardig, niet? Boeiend was het om te zien dat veel vrijwilligers deze ondernemer hielpen met tal van zaken, of het nu ging om het koffie-uurtje, het onderhoud aan het groen of de gezamenlijke barbecue van later in de week. Dat zegt natuurlijk ook iets over de sfeer en de betrokkenheid bij deze camping. De foto’s laten Martje uit Friesland zien, bezig aan de bloemen, maar ook Rietje en Gijs uit het Zuid-Hollandse Langeraar die hun hand niet omdraaien voor een gezamenlijke barbecue van zo’n veertig personen een feest ook waar flink werd gedanst en genoten.
Hunebedhoofdstad Borger
Borger is van oudsher het centrum van de hunebedden. Enkele tientallen liggen in de directe omgeving waaronder het grootste van Nederland. Naast dit grootste hunebed ligt het Hunebedcentrum waar het verhaal wordt verteld van de hunebedbouwers die 5500 jaar geleden de imposante grafmonumenten bouwden in het Drentse Landschap. We bezochten dit centrum twee keer en lieten ons door adjunct-directeur Harrie Wolters bijpraten over de functie en de toekomst waarbij vanuit het centrum wordt samengewerkt met het Geopark en LOFAR, een internationaal wetenschappelijk programma, gericht op het onderzoeken van het heelal. Vanuit de historische betekenis van het gebied wordt er vooral ook gewerkt aan bewustzijn van de eigen identiteit van dit deel van Drenthe. Vanuit Midden-Delfland weten we hoe belangrijk het is om daarover te vertellen en kennis door te geven. Door de enorme vlucht van het toerisme, is de eigen identiteit van het gebied in de afgelopen dertig jaar wat op de achtergrond geraakt, maar het bewustzijn neemt toe en het Hunebedcentrum heeft daar een belangrijke rol in. Door vele groepen van alle leeftijden te ontvangen en door veel te vertellen, bijvoorbeeld over de ijstijden waardoor diepe sporen door het landschap zijn getrokken. Het verhaal reikt natuurlijk verder dan Drenthe en tijdens de Oerdag rond het hunebedcentrum werden we door 'Romeinen' en 'Germanen' bijgepraat over de lage landen van toen. Deze 'Living-History-groepen' laten ons heel tastbaar zien hoe werd er gegeten, hoe er werd verbouwd, waar leefde men van, hoe werd er oorlog gevoerd, enz. Geschiedenis, kennis en educatie zijn de belangrijke sleutels van dit Hunebedcentrum, dat er trots op is in een van de Nederlandse Cittaslow-gebieden werkzaam te zijn en ook de voor andere van betekenis wil zijn.
Odoorn en het SIVO-dansfestival
Een ontvangst door burgemeester en wethouders in het gemeentehuis in Exloo leidde voor ons dit internationale dansfestival in. Van drie tot zeven augustus maakten meer dan twintig groepen uit de gehele wereld hun opwachting in Odoorn. Het festival is nu 27 jaar oud, uitgegroeid tot het grootste folklorefestival van Nederland en één van de grootste van Europa. Enkele honderden vrijwilligers uit Odoorn en omgeving zijn in touw om het festival op de rails te krijgen. Vele van hen bieden de jonge en oudere dansers onderdak aan huis en je kunt dat vaak zien aan de speciale vlaggen aan woningen of boerderijen, waarmee de betrokkenheid met het festival wordt uitgedragen. Burgemeester Marco Out hield een boeiend welkomstbetoog, waarna iedere groep gelegenheid kreeg voor een persoonlijke kennismaking en uitwisseling van geschenken. De Haringceremonie, geleid door de voorzitter van het SIVO-festival wordt als een hoogtepunt ervaren. “Herring, wonderfull, we eat it like this”, met de haring omhoog en het hoofd omlaag, “taste it, marvelous!”. De Chinese delegatie was er helemaal in thuis, dat gold ook voor de Koreanen. Maar andere groepen zag je flink nadenken of ze wel of niet in die rauwe vis zouden happen! Kortom een mooie gewaarwording, waarbij je merkte dat de ontvangst door B & W door de delegaties op prijs werd gesteld. Uiteraard bezochten we dit dansfestival en genoten van optredens uit Colombia, Turkije, Vlaanderen, Zuid-Korea, Rusland en Dordrecht. De website www.sivofestival.nl geeft een compleet beeld van dit gebeuren.
Het Cuby en de Blizzards-Museum
De LP 'Groeten uit Grollo' is een van de bekendste van de Drentse pop-groep Cuby en de Blizzards. Sinds begin dit jaar heeft Grolloo een eigen Cuby en de Blizzards Museum en dit stond dan ook op ons lijstje van te bezoeken plekken. De ontvangst is in het plaatselijke café-restaurant waar je terecht kunt voor koffie met gebak, lunch of complete maaltijd. Dit was ook het huiscafé van Cuby en zijn band en ze zijn er daar trots op. Natuurlijk worden daar ook de kaartjes voor het museum verkocht. Je loopt er direct naar toe en komt terecht in de boerderij waar Harrie Muskee (Cuby) terecht kwam na het stuklopen van een van zijn eerste relaties. Rust, ruimte en muziek maken met muzikale vrienden, dat was wat hem dreef in een periode van verandering. 'Groeten uit Grollo' was daar het resultaat van. Op een boeiende manier wordt daar via beelden, muziek en interviews over verteld. Je ziet de ruimte waar muziek in werd gemaakt, de bedsteden waarin door Cuby en Herman Brood werd geslapen. En dat alles in een hele krakkemikkerige boerderij waar het flink koud kon zijn. Harrie Muskee woont al weer lang in Assen, zijn geboorteplaats en is op afstand bij het museum betrokken. De gids/vrijwilliger van die ochtend vertelde ons dat het museum sinds de opening al ver over de duizend bezoekers is. De mensen komen overal vandaan en heel veel uit het Westen van het land, maar zeker ook uit het buitenland. “We staan daar best wel van te kijken.”
De rust, de ruimte, de gezelligheid en de dagelijkse groet
Vooral die rust en de ruimte, in combinatie met natuur en een dorpse sfeer maken dat je je thuis voelt in Borger-Odoorn. Het viel ons op dat iedereen gedag zegt en dat op elk moment van de dag. Dat maakt ook dat je er zelf attenter op wordt, iets om vast te houden dus. De mensen die wij spraken, waren ervan op de hoogte dat Borger-Odoorn een Cittaslow-gebied is. Men is trots op de internationale status en vooral op de waarde van het dorpse leven in een uniek landschap waar het nog heel stil kan zijn.
Dit is de plek
Met erfgoed van zand naar veen.
Borger-Odoorn doet wat met je.
Bronnen:
“Aangenaam Borger Odoorn”, uitgegeven door de Stichting Bestemming Borger-Odoorn
Websites:
Foto’s: Nico en Tineke van Nimwegen
Tekst: Tineke van Nimwegen-van Wieringen
