Een nieuwe wet over de fysieke leefomgeving

De Omgevingswet vervangt 26 wetten en bundelt de regels over de ontwikkeling en het beheer van de fysieke leefomgeving van Nederland in één wet. Het gaat om regels op het terrein van water, lucht, bodem, natuur, infrastructuur, gebouwen en cultureel erfgoed. De Omgevingswet treedt naar verwachting in werking in 2022.

Bij de Omgevingswet horen vier algemene maatregelen van bestuur (AmvB):

  1. Besluit activiteiten leefomgeving
    Dit besluit is direct gericht op burgers en bedrijven. Deze regels gelden voor de activiteiten die worden genoemd in het besluit. Dit besluit vervangt onder andere het Activiteitenbesluit.
  2. Besluit bouwwerken leefomgeving
    Dit besluit is direct gericht op burgers en bedrijven. Deze regels gelden voor het bouwen en slopen van bouwwerken. Dit besluit vervangt onder andere het Bouwbesluit.
  3. Besluit kwaliteit leefomgeving
    Dit besluit bevat instructieregels voor gemeenten, provincies en waterschappen voor het maken van lokale regels als omgevingsplannen en verordeningen.
  4. Omgevingsbesluit
    Dit besluit regelt welk bestuursorgaan bevoegd is om een omgevingsvergunning te verlenen en welke procedures geleden voor de vergunningverlening.

Doel van de Omgevingswet

De nieuwe wet zorgt voor een samenhangende aanpak van de leefomgeving, ruimte voor lokaal maatwerk en betere en snellere besluitvorming. Daarnaast wordt participatie bevorderd. Bijvoorbeeld door burgers en ondernemers zo goed mogelijk te betrekken bij de ontwikkeling van de leefomgeving.

Het voordeel van lokaal maatwerk is dat een gemeente bij het maken van regels en het nemen van besluiten over projecten rekening kan houden met lokale omstandigheden.

Omgevingsvisie, Omgevingsplan en Programma

De gemeente kan beleid over de fysieke leefomgeving opstellen en uitvoeren met behulp van de Omgevingsvisie, het Omgevingsplan en eventueel een of meerdere programma’s.

Omgevingsvisie

In de omgevingsvisie legt de gemeente haar ambities en beleidsdoelen voor de fysieke leefomgeving voor de lange termijn vast. De gemeente stelt één omgevingsvisie voor het hele grondgebied vast.

De Omgevingsvisie komt in de plaats van de gemeentelijke structuurvisie(s).

Omgevingsplan

In het omgevingsplan staan de gemeentelijke regels over de fysieke leefomgeving. Iedere gemeente heeft één omgevingsplan. Het omgevingsplan moet goed aansluiten bij de waterschapsverordening van het waterschap. in de waterschapsverordening staan namelijk de lokale regels van het waterschap over de fysieke leefomgeving.

Het Omgevingsplan komt in de plaats van de bestemmingsplannen. Ook kan het omgevingsplan regels bevatten die nu in gemeentelijke verordeningen staan, zoals de Algemene Plaatselijke Verordening.

De gemeente heeft tot 2029 om een Omgevingsplan vast te stellen. Vanaf de inwerkingtreding van de Omgevingswet tot deze vaststelling geldt een tijdelijk omgevingsplan van rechtswege. Dit tijdelijk omgevingsplan bestaat uit de regels van de bestemmingsplannen, regels uit gemeentelijke verordeningen en rijksregels die worden overgedragen aan gemeenten.

Programma

Om de gewenste kwaliteit van de fysieke leefomgeving te bereiken kunnen overheden een programma opstellen met maatregelen. In sommige gevallen is een programma verplicht.

Een gemeente kan op verschillende middelen inzetten om de doelen van een programma te bereiken.

Bij de inzet van programma's kan bijvoorbeeld gedacht worden aan:

  • de inzet van communicatie- of informatie instrumenten;
  • beleidsregels;
  • de inzet van financiële instrumenten, zoals leningen of subsidies;
  • afspraken met organisaties bijvoorbeeld in een convenant;
  • feitelijke maatregelen, zoals de uitvoering van gemeentelijke projecten.

Een nieuw Omgevingsloket

Het Omgevingsloket is een website. Iedereen kan via deze website zien wat er mag in de leefomgeving. Deze mogelijkheden verschillen per plek. Initiatiefnemers kunnen zien of hun plan past binnen de regels en daarna meteen een vergunning aanvragen. Het Omgevingswet zal de bestaande websites vervangen:

  • Het Omgevingsloket Online (OLO);
  • Activiteitenbesluit Internet Module (AIM);
  • Ruimtelijkeplannen.nl.

Meer informatie over de Omgevingswet